پوكا يوكي چيست:

پوكا يوكي در حقيقت يك نوع بازرسي صد در صد است اما با تفاوت بسيار زياد نسبت به بازرسي‌هاي معمولي. در روشهاي جاري بازرسي محصول معمولاً يك ايستگاه كاملا جدا كه هيچگونه ارتباطي به فرآيند ساخت ندارد تعريف و بازرسي مطلق آن انجام مي‌شود در صورتي كه در روش پوكا يوكي فرآيند بازرسي جزئي از فرآيند ساخت است.

براي روشن شدن بهتر مطلب فرض كنيد مي‌خواهيم پنج سوراخ به ابعاد مختلف در ورقي به ابعاد 22×20 سانتي متر پانچ نمائيم. در اين فرآيند معمولا با دو مشكل موجه هستيم، اول اينكه به خاطر تفاوت بسيار كم در ابعاد ورق جهت پانچ سوراخها اشتباه شود، دوم اينكه ورق بدرستي در محل خود استقرار نيافته باشد. اگر در اين فرآيند از روش معمول بازرسي استفاده كنيم همواره با قطعات نامنطبقي موجه هستيم كه يا بايد دور ريخته شوند يا روي آنها دوباره كاري انجام پذيرد.

با اسفاده از تكنيكهاي پوكايوكي فرآيند بگونه‌اي طراحي مي‌گردد كه امكان بروز اشتباه وجود نداشته باشد. با ساخت يك جيگ فيكسچر سه طرفه و قرار دادن يك سنسور در انتهاي آن امكان بوجود آمدن خطا از بين مي‌رود. جيگ و فيكسچر و سنسور مذكور در حقيقت بازرسيهائي هستند كه در فرآيند گنجانيده شده‌اند.

مثالهائي از تكنيك پوكايوكي كه در زندگي روزمره مورد استفاده قرار گرفته است:

·  اتوي اتوماتيك كه پس از چند دقيقه بدون استاده ماندن خاموش مي‌شود.

·  نوارهاي صوتي و تصويري كه با اضافه كردن كليدي روي آن امكان ضبط اتفاقي از بين مي‌ردو.

·  سه شاخه يا سوكت تلفن كه امكان اتصال سيم به پريز برق وجود ندادر.

·        گرمكن‌هاي الكتريكي كه در صورت افتادن خاموش مي‌شود.

- در صفحات بعدي مثالهاي مصور از كاربدر پوكايوكي آورده شده است.

- شات دان (SHUTDOWN)

شات دان در مواردي كاربرد دارد كه فرآيند دچار اشتباه شده و قطعه معيوب توليد شده و با قطع فرآيند و يا خاموش شدن دستگاه از ادامه توليد قطعات نامنطبق جلوگيري بعمل مي‌آيد. از معايب اين روش پايين آمدن راندمان توليد است.

- اخطار (WARNING)

در حالت اخطار با استفاده از علائم هشدار دهنده به اپراتور و يا استفاده كننده اطلاع داده مي‌شود كه اتفاقي افتاده و يا در حال اتفاق افتادن است.

براي مثال در خودرو‌هاي جديد در صورتي كه درب ماشين بطور كامل بسته نشود و يا راننده فراموش كند كه كمربند ايمني خود را ببندد از علائم هشدار دهنده نوري و يا صوتي استفاده شده است. در اين روش انجام كار تضمين شده نيست و بستگي به عكس‌العمل اپراتور و يا استفاده كننده دارد.

- هشدار‌هاي حسي (SENSORY ALERT)

روش هشدارهاي حسي مشابه روش اخطار مي‌باشد. با اين تفاوت كه اپراتور را با استفاده از حواس پنجگانه بينائي، چشائي، شنوايي، بويائي و لامسه خود مشكل را حس كرده و اقدامات لازم را به عمل مي‌آورد. به عنوان مثال در فرآيند شمارش و بسته‌بندي تخم مرغ ز كارتون و شانه‌هاي سي‌تائي استفاده مي‌شود.

همانگونه كه مشخص است شانه‌هاي سي‌تائي كه شمارش نموده و در صورتي كه يك و يا چند حفره درون شانه خالي باشد اپراتور با استفاده از حس بينائي مشكل را متوجه شده و خطا را برطرف مي‌نمايد.

– روشهاي انجام پديده  ضد خطا كدامند.

براي استفاده از پديده ضد خطا سه روش اصلي وجود دارد:

1- روش برخورد (CONTACT METHOD)، فيزيكي يا از طريق انرژي:

در اين روش با استفاده از يك وسيله حسي از بروز خطا جلوگيري مي‌شود (سوئيچهاي محدود كننده براي برخورد فيزيكي و پرتوهاي الكترونيكي براي برخورد از طريق انرژي)

2- روش مقدار ثابت. (FIXED VALUE METHOD)

براي مثال دستگاه نقطه چوش را به شماره انداز وصل مي‌كنيم كه به ازاي هر بار تماس يك شماره اضافه مي‌شود پس از رسيدن به عدد تعيين شده دستگاه قطع مي‌شود.

3- روش حركت مرحله‌اي (MOTION - STEP)

در اين روش مي‌خواهيم مطمئن شويم كه مراحل مختلف كار روي قطعه انجام شده است به اين ترتيب اگر يكي از مراحل فراموش شود مرحله بعدي خود به خود  انجام نمي‌شود.