براي عشق تمنا كن ولي خار نشو.
براي عشق قبول كن ولي غرورت را از دست نده.
براي عشق گريه كن ولي به كسي نگو.
براي عشق مثل شمع بسوز ولي نگذار پروانه ببينه.
براي عشق پيمان ببند ولي پيمان نشكن.
براي عشق جون خودتو بده ولي جون كسي رو نگير.
براي عشق وصال كن ولي فرار نكن.
براي عشق زندگي كن ولي عاشقانه زندگي كن.
براي عشق بمير ولي كسي رو نكش.
براي عشق خودت باش ولي خوب باش.
حكايت:
شاه عباس از وزير خود پرسيد:"امسال اوضاع اقتصادي كشور چگونه است؟"
وزير گفت:"الحمدالله به گونه اي است كه تمام پينه دوزان توانستند به زيارت كعبه روند!"
شاه عباس گفت:"نادان! اگر اوضاع مالي مردم خوب بود مي بايست كفاشان به مكه مي رفتند نه پينه دوزان،
چون مردم نمي توانند كفش بخرند ناچار به تعميرش مي پردازند،
بررسي كن و علت آن را پيدا نما تا كار را اصلاح كنيم."
تحليل حكايت:
1- يك شاخص مناسب مي تواند در عين سادگي بيانگر وضعيت كل سازمان باشد.
در تحليل شاخص بايد جنبه هاي مختلف را بررسي نمود.
2- گاهي بهبود ناگهاني يك شاخص بيانگر رشدهاي سرطاني و ناموزون سيستم است.
گریه کن تا تمام شود
مادری فرزندش را از دست داده بود و در فـراق او سخت می گریست.
هـرکس نزد مـادر می آمد او را دلداری می داد و از او می خواست
دست از زاری و گریه بردارد. یکی می گفت که با گریه کودک به دنیا
بر نمی گردد و آن دیگری می گفت که دل بستن به هر چیزی در این
دنیا کار بیهوده ای است و انسان عاقل باید به هیچ چیز این دنیای فانی
دل نبندد.
در این اثنا شیوانا از آن محل عبور می کرد و صدای ناله وضجه
زن را شنید. بالای سر زن ایستاد و با صدای بلند گفت:
"گریه کن مادر من! او دیگر بر نمی گردد و دیگر نمی توانی
صورت و حرکات او را شاهد و ناظر باشی. تا دیر نشده هرچه می توانی
گریه کن که فردا وقتی از خواب برخیزی احساس می کنی که دیگر این
احساس دلتنگی را نداری و چهل روز بعد دیگر کمتر به یاد دلبندت
خواهی افتاد. پس امروز را تا می توانی گریه کن!"
نقل می کنند که زن از جا برخاست. مقابل شیوانا ایستاد
و در حالی که سعی می کرد دیگر گریه نکند گفت:
" راست می گویی استاد! الان اگر گریه کنم دیگر او را فراموش می کنم،
پس دیگر برایش گریه نمی کنم تا همیشه بغض نترکیده ای در درون دلم
باقی بماند و خاطره اش همیشه همراهم باشد."
زن این را گفت و سوگوار از شیوانا دور شد.
شیوانا زیر لب گفت:
" ای کاش زن همین جا گریه اش را می کرد و همه چیز را تمام می کرد.
او بار این مصیبت را به فرداهای خودش منتقل کرد و دیگر نمی تواند
آرام بگیرد."
|
روزی این تاجر به طور تصادفی تمام اموال خود را از دست داد و ورشکسته شد و از شدت غصه بیمار گشت و در بستر افتاد. اما مرد تاجر نمی توانست آرام شود و هر لحظه مضطرب تر و آشفته تر می شد. شیوانا دستی روی شانه دوست بیمارش زد و خطاب به او گفت: دوست داری آرام ترین انسان روی زمین را به تو نشان بدهم که وضعیتش به مراتب از تو بدتر است ولی با همه این ها آرام ترین و شادترین انسان روی زمین نیز هست!؟ مگر کسی می تواند مصیبتی بدتر از این را تجربه کند و باز هم آرام باشد؟ شیوانا سری تکان داد و گفت: آری برخیز تا به تو نشان بدهم. پای پیاده به حرکت افتاد. یک هفته راه سپردند تا به دهکده دوردستی رسیدند که زلزله یک سال پیش آن را ویران کرده بود. در دهکده زلزله زده، شیوانا سراغ مرد جوانی را گرفت که لقبش آرام ترین انسان روی زمین بود. دوست بیمار شیوانا جوانی را دید که درون کلبه ای چوبی ساکن شده است و مشغول نقاشی روی پارچه است. تاجر ورشکسته با تعجب به شیوانا نگریست و در مورد زندگی آرامترین انسان پرسید. و در حالی که آرام ترین انسان برای آن ها غذا تهیه می کرد برای تاجر گفت که این مرد جوان، ثروتمندترین مرد این دیار بوده است. اما در اثر زلزله نه تنها همه اموالش را از دست داد بلکه زن و کلیه فرزندان و فامیل هایش را هم از دست داده است. او آرام ترین انسان روی زمین است چون هیچ چیزی برای از دست دادن ندارد و تمام این اتفاقات ناخوشایند را بخشی از بازی خالق هستی با خودش می داند. او راضی است به هر چه اتفاق افتاده است و ایام زندگی خود را به عالی ترین شکل ممکن سپری می کند. او در حال بازسازی دهکده است و قصد دارد دوباره همه چیز را آباد کند و در تنهایی روی پارچه طرح های آرام بخش را نقاشی می کند و به تمام سرزمین های اطراف می فروشد. روی زمین دقیق شد و سپس آهی عمیق از ته دل کشید و گفت: فقط کافی است راضی باشی! آرامش بلافاصله می آید! و در حالی که لبخند می زد گفت: فقط رضایت کافی نیست! باید در عین رضایت مدام و لحظه به لحظه ، آتش شوق و دوباره سازی را هم دایم در وجودت شعله ور سازی. باید در عین رضایت دائم، جرات داشتن آرزوهای بزرگ را هم در وجود خودت تقویت کنی. تنها در این صورت است که آرامش واقعی بر وجودت حاکم خواهد شد. |
شعر « آزار » اثر سيمين بهبهاني:
يا رب مرا ياري بده ، تا سخت آزارش کنم
هجرش دهم ، زجرش دهم ، خوارش کنم ، زارش کنم
از بوسه هاي آتشين ، وز خنده هاي دلنشين
صد شعله در جانش زنم ، صد فتنه در کارش کنم
در پيش چشمش ساغري ، گيرم ز دست دلبري
از رشک آزارش دهم ، وز غصه بيمارش کنم
بندي به پايش افکنم ، گويم خداوندش منم
چون بنده در سوداي زر ، کالاي بازارش کنم
گويد ميفزا قهر خود ، گويم بخواهم مهر خود
گويد که کمتر کن جفا ، گويم که بسيارش کنم
هر شامگه در خانه اي ، چابکتر از پروانه اي
رقصم بر بيگانه اي ، وز خويش بيزارش کنم
چون بينم آن شيداي من ، فارغ شد از احوال من
منزل کنم در کوي او ، باشد که ديدارش کنم
جواب ابراهيم صهبا به سيمين بهبهاني :
يارت شوم ، يارت شوم ، هر چند آزارم کني
نازت کشم ، نازت کشم ، گر در جهان خوارم کني
بر من پسندي گر منم ، دل را نسازم غرق غم
باشد شفا بخش دلم ، کز عشق بيمارم کني
گر رانيم از کوي خود ، ور باز خواني سوي خود
با قهر و مهرت خوشدلم کز عشق بيمارم کني
من طاير پر بسته ام ، در کنج غم بنشسته ام
من گر قفس بشکسته ام ، تا خود گرفتارم کني
من عاشق دلداده ام ، بهر بلا آماده ام
يار من دلداده شو ، تا با بلا يارم کني
ما را چو کردي امتحان ، ناچار گردي مهربان
رحم آخر اي آرام جان ، بر اين دل زارم کني
گر حال دشنامم دهي ، روز دگر جانم دهي
کامم دهي ، کامم دهي ، الطاف بسيارم کني
جواب سيمين بهبهاني به ابراهيم صهبا :
گفتي شفا بخشم تو را ، وز عشق بيمارت کنم
يعني به خود دشمن شوم ، با خويشتن يارت کنم؟
گفتي که دلدارت شوم ، شمع شب تارت شوم
خوابي مبارک ديده اي ، ترسم که بيدارت کنم
جواب ابراهيم صهبا به سيمين بهبهاني:
ديگر اگر عريان شوي ، چون شاخه اي لرزان شوي
در اشکها غلتان شوي ، ديگر نمي خواهم تو را
گر باز هم يارم شوي ، شمع شب تارم شوي
شادان ز ديدارم شوي ، ديگر نمي خواهم تو را
گر محرم رازم شوي ، بشکسته چون سازم شوي
تنها گل نازم شوي ، ديگر نمي خواهم تو را
گر باز گردي از خطا ، دنبالم آيي هر کجا
اي سنگدل ، اي بي وفا ، ديگر نمي خواهم تو را
جواب رند تبريزي به سيمين بهبهاني و ابراهيم صهبا :
صهباي من زيباي من ، سيمين تو را دلدار نيست
وز شعر او غمگين مشو ، کو در جهان بيدار نيست
گر عاشق و دلداده اي ، فارغ شو از عشقي چنين
کان يار شهر آشوب تو ، در عالم هشيار نيست
صهباي من غمگين مشو ، عشق از سر خود وارهان
کاندر سراي بي کسان ، سيمين تو را غمخوار نيست
سيمين تو را گويم سخن ، کاتش به دلها مي زني
دل را شکستن راحت و زيبنده ي اشعار نيست
با عشوه گرداني سخن ، هم فتنه در عالم کني
بي پرده مي گويم تو را ، اين خود مگر آزار نيست؟
دشمن به جان خود شدي ، کز عشق او لرزان شدي
زيرا که عشقي اينچنين ، سوداي هر بازار نيست
صهبا بيا ميخانه ام ، گر راند از کوي وصال
چون رند تبريزي دلش ، بيگانه ي خمار نيست
گردآورنده: بابک نظری
برگرفته شده از مجموعه ي مردمان
واکنش نشان دادن در مقابل افرادي که شما را خوار کرده و ارزش هـايتـان را زير سؤال مي برند، قدري دشوار و دردناک است. گاهي اوقات زخم هايي که اينگونه افراد به شما وارد مي آورند، ممکن است تا ابد باقي بمانند.
مـن خــودم به شخصه زمانيکه به گذشته بر مي گردم افراد بســيار زيادي را به خاطر مي آورم که در برهه هاي مختلف زنـدگي مرا تحقـيــر مي کردند و ارزش ها و توانايي هايم را دسـت کـم مــي گرفتند. مطمئنـــم که همه شما تجربه اي مشـابه من داشته ايد، شايد کمتر کسي باشد که در طول زنـدگي خود با افراد اين چنيني برخورد نکرده باشد. بهترين تکــنيک اين است که ياد بگيريم به جاي اينکه برخورد تند از خود نشان بدهيم، با آنها مدارا کنيم.
در اين قسمت من چند تکنيک شخصي به شما آموزش مي دهم تا ياد بگيريد چگونه مي توان از پس اين افراد برآمد:
بايد توجه داشته باشيد که افرادي که شما را تحقير مي کنند و قصد آسيب رساندن به شما را دارند، در درجه اول بايد خودشان را بيازارند تا بتوانند شما را آزرده کنند.
بايد بدانيد که يک انسان کامروا، موفق، و با اعتماد به نفس هيچ نيازي به تحقير ديگران ندارد. شايد اين افراد از ديگران انتقادهاي سازنده اي کنند، اما هيچ گاه آنها را تحقير نمي کنند. برخي از افراد به طور کلي نظر منفي نسبت به ديگران دارند چون:
- به دليل کمبودهايي که احساس مي کنند دوست دارند خودشان را قدرتمند تر از سايرين جلوه بدهند تا به اين طريق بر تزلزل شخصيتي خود غلبه کنند.
- قبلاً کسي آنها را آزرده ساخته و چون توانايي مقابله با آن را نداشتند، با تحقير ديگران سعي مي کنند از موقعيت فعلي خود دفاع کند..
افرادي که به شدت شما را تحقير مي کنند با اين کار فقط ناراحتي، عدم موفقيت، و بي هدفي خود را در زندگي به نمايش مي گذارند و اين مشکل آنهاست نه شما. دانستن اين مطلب به شما کمک مي کند که راحت تر بتوانيد در کنار آنها به زندگي عادي خود ادامه دهيد و حرف هايشان را نشنيده بگيريد. اگر بدانيد که مشکل از طرف مقابل است نه شما، مي توانيد منطقي با مسائل برخورد کنيد و از حرف ها و کنايه هاي آنها شما را آزرده نخواهد کرد.
شايد فردي که داراي چنين خصوصياتي است يکي از نزديکان شما باشد و برايتان سخت باشد که بخواهيد از نظر عاطفي خودتان را از او جدا کنيد. هيچ نيازي به اين کار نيست، فقط سعي کنيد در بحث هايي که او راه مي اندازد، شرکت نکرده و خودتان را کنار بکشيد. قصد او اين است که کاري کند تا شما احساس بدي نسبت به خودتان پيدا کنيد. اين وظيفه شماست که به آنها اجازه انجام چنين کاري را ندهيد. براي بدست آوردن اطلاعات بيشتر در مورد چگونگي برخورد با افراد منفي نگر به قسمت: "طرز برخورد با افراد منفي گرا" مراجعه کنيد.
توضيحات و نکاتي در مورد افرادي که شما را تحقير مي کنند:
زمانيکه اينگونه افراد به شما حرفي مي زنند، در پاسخ به آنها، جواب هاي بي شماري به ذهن شما خطور مي کند. اگر چنين کاري را انجام دهيد، در واقع خودتان را با آن فرد هم شان ساخته ايد و اين دقيقاً همان چيزي است که آنها انتظارش را مي کشند. آنها مي خواهند شما را عصباني کنند تا برخورد شديدي از خود نشان دهيد، آنها ميخواهند شما احساس بدي نسبت به خودتان پيدا کنيد و قصدشان تنها آزار دادن و آسيب رساندن است. شما با جواب دادن به آنها در حقيقت وارد بازي ساختگي شان ميشويد، و در نهايت خودتان را آزار داده ايد. ممکن است بعداً به خاطر حرف هايي که در عصبانيت از دهانتان خارج شده پشيمان شويد. خوب در زمان بروز چنين حالتي چه کاري مي توان انجام داد؟ بهتر است يکي از موارد زير را امتحان کنيد:
زمانيکه احساس مي کنيد فردي با حالت تهاجمي با شما برخورد مي کند مي توانيد بگوييد: "ازت ممنونم اما فکر مي کنم بهتر است توصيه هايت را براي خودت نگه داري"
و يا: "خيلي سخاوتمندي ولي من نيازي به توصيه هاي تو ندارم"
همه اين مسائل به دليل خشم و نفرتي که در آنها وجود دارد، درست مي شود و شما هم مجبور نيستيد که بار مسئوليت زندگي آنها را به دوش بکشيد. شايد آنها بخواهند که از خشم و نفرت خود به شما سهمي بدهند، اما اين "هديه" اي است که شما واقعاً نيازي به آن نداريد.
اگر به توصيه هاي آنها گوش کنيد و هديه هاي مسمومشان را قبول کنيد، با اين کار خشم و عصبانيت آنها را به به درون خود راه داده ايد. به خودتان اجازه انجام چنين کاري را ندهيد. شما هيچ نيازي به اين هدايا نداريد، از کنار آنها عبور کنيد.
از پيشنهادت ممنونم
يکي ديگر از واکنش هاي مناسبي که در مقابل اين افراد مي توانيد از خود بروز دهيد اين است که به آنها بگوييد: "از پيشنهادت ممنونم" و بعد هم به ادامه کار خود بپردازيد. با بيان اين عبارت شما در حقيقت به بحث پايان مي دهيد. آنها منتظر هستند که شما از خود عکس العمل نشان دهيد و زمانيکه اين کار را انجام نمي دهيد، ديگر چيزي براي گفتن نخواهند داشت.
ممنونم، شايد حق با تو باشه
"بايرن کيتي" در کتاب خود با عنوان: "عشقت را مي خواهم – آيا حقيقت دارد؟" معتقد است که بهترين واکنش در مقابل اين افراد: "ممنوم، شايد حق با تو باشه" است. او اظهار مي دارد زمانيکه نظرات ديگران سبب آزرده ساختن شما مي شو،د بايد نگاهي عمقي به درون خود داشته باشيد و ببنيد دليل اصلي اين رنجش خاطرها چيست. با اين کار هم عکس العمل شديد نشان نداده ايد، هم بر روي خود دقيق تر شده ايد.
ديگران تا زمانيکه شما به آنها اجازه ندهيد، نمي توانند شما را بيازارند. در برخي مواقع بهتر است نگاهي به طرز برخورد خود با طرف مقابل داشته باشيد و ببينيد شما چه کاري انجام داده ايد که او به خودش اجازه داده تا يک چنين پيشنهاداتي نسبت به شما ارائه دهد. آيا توانايي تغيير شرايط را داريد؟ آيا به واقع عقايد او صحت دارند؟
بايد ببينيد که چرا اين اظهار نظر خاص باعث رنجش شما مي شود. عکس العمل هاي شما، حرف هاي زيادي در مورد شخصيتتان مي زند. در اينجا همه چيز مربوط به شماست و نه شخص مقابل.
اجازه دهيد بداند که چه احساسي داريد
اگر به فکر تلافي کردن باشيد، خودتان را بي ارزش مي کنيد. بايد خيلي رو راست به او بگوييد که نظرش شما را آزرده ساخته. البته بايد اين کار را در نهايت آرامش انجام دهيد، به عنوان مثال: "زمانيکه به نظريات من بي توجهي مي کني و آنها را نميپذيري، واقعاً ناراحت مي شوم." فقط به آرامي بيان کنيد و منتظر واکنش آنها بشويد. بهتر است اين کار را زماني انجام دهيد که تک به تک با فرد مقابل تنها مي شويد، اين امکان وجود دارد که آنها خودشان هم متوجه نباشند که در حال آزار و اذيت شما هستند.
اگر چنين بحثي در محيط کار پيش آمد، مي توانيد ادامه بحث را به زمان ديگري موکول کنيد، به عنوان مثال اگر يکي از همکارانتان به شما گفت: "من احساس مي کنم تو نسبت به مسائل مختلف بيش از اندازه حساس هستي" به او بگوييد: "ترجيح مي دهم روي مسائل کاري تمرکز کنيم" و يا "الآن مسائل مهمتري براي انجام دادن وجود دارد، بهتر است به مسائل کاري توجه کنيم و موارد شخصي را بگذاريم براي بعد"
با اين کار، آنها را متوجه مي کنيد که هم از نظرشان خوشتان نيامده و هم کاملاً حرفه اي با آنها برخورد کرده ايد.
ساير نکاتي که در اين زمينه بايد به خاطر داشته باشيد به شرح زير مي باشد:
شما نياز به تاييد ديگران نداريد
گاهي اوقات نظر ديگران به اين دليل شما را آزرده مي سازد چرا که از آنها انتظار تاييد 100% داشته ايد، اما نظر آنها بر خلاف انتظار شما از آب در مي آيد. شايد پيشنهاد آنها زياد هم بد نباشد، اما در نظر شما بد جلوه کند، به عنوان مثال اگر سرپرست بخش به شما بگويد: "کارت واقعاً عالي بود، اما آيا ميتواني پاراگراف آخر را اصلاح کني تا کارت قوي تر شود؟" ممکن است ناراحت شويد، و به اين دليل که توقع شنيدن چنين اظهار نظري را نداشتيد، قسمت اول آنرا هم نمي شنويد، و فقط متوجه بخش انتقادي آن مي شويد.
اگر اين نوع اظهار نظرها را به عنوان نوعي توهين و تحقير در نظر نگيريد، آنوقت ميتوانيد اين نظريه را به عنوان فرصتي براي پيشبرد توانايي هاي خود به کار بنديد.
راهي سريع براي ايجاد عزت نفس:
به دنبال تاييد گرفتن از ديگران نباشيد
آيا آنها از داستانهاي ذهني شما با خبر هستند؟
در برخي شرايط، ممکن است نظريات ديگران در ذهن شما به منزله نوعي اهانت به شمار آيد، درصورتيکه طرف مقابل به هيچ وجه قصد انجام چنين کاري را ندارد. اين امر به دليل تفکرات ذهني شما و يا به دليل داستان هاي ذهني که براي خودتان ساخته ايد، بوجود مي آيد، به همين دليل چيزي را مي بينيد که وجود خارجي ندارد و تنها زاييده خيال و اوهام ذهنيتان است.
در اينجا برايتان مثالي مي آوريم؛
فرض کنيد شخصي براي شما هديه اي آورده. اگر شما اعتقاد داشته باشيد که او قصد آسيب رساندن به شما را داشته، ممکن است با خودتان فکر کنيد:
"او مي خواهد از راههاي مسالمت آميز وارد شده و از خلق خوش من سوء استفاده کند."
اما حقيقت چيز ديگري است و او تنها قصد دارد که به شما نشان دهد تا چه حد برايش ارزش و اهميت داريد. در يک چنين شرايطي بايد از خودتان سؤال کنيد که آيا واقعاً همه چيز را آنطور که هست مي بينيد و يا مي شنويد؟ (هيچ چيز معناي حاصي ندارد تا زمانيکه شما به آن معنا ببخشيد) و يا اينکه داستان ذهني خودتان را وارد کار مي کنيد.
داستان زندگي شما چيست؟ آيا بايد از آن گذشت؟
آيا منعکس کننده اعتقادات شماست؟
بايد توجه داشته باشيد که اگر خودتان احساس مي کنيد که فرد دوست داشتني نيستيد، آنوقت اين حس به ديگران هم منتقل شده و آنها نيز تصور مي کنند که نميتوانند شما را دوست داشته باشند.
اگر تصور کنيد که فقط استحقاق اهانت و تحقير را داريد، آنگاه چيزي جز اين هم عايدتان نخواهد شد. اگر يک چنين تصوري داريد شايد نوبت به آن رسيده باشد که نگاه عميق تري به درون خود انداخته و اعتقادات خود را زير سؤال ببريد.
نسبت به تحقيرهاي زيرکانه هشيار باشيد
زمانيکه صبر مي کنيد و به پيغام هايي که به طور روزانه دريافت مي کنيد مي انديشيد، به اين نتيجه مي رسيد که خيلي بيشتر از آن چيزي که تصور مي کرده ايد در معرض انتقاد و اهانت قرار گرفته ايد. دليلش هم اين است که دنيا پر است از انسان هايي که قصد تحقير ديگران را دارند. هر جايي که مي رويد، به هر کجا که نگاه مي کنيد، هر چيزي که در روزنامه مي خوانيد و يا در تلويزيون تماشا مي کنيد، و حتي تبليغاتي که مشاهده مي کنيد، همه و همه قصد دارند به شما بگويند که تا زمانيکه از محصولات آنها استفاده نکنيد، طرز خاصي لباس نپوشيد، مطالعات خاصي نداشته باشيد، طرز خاصي راه نرويد، به اندازه کافي خوب نيستيد. آنها به طور ماهرانه اي عزت نفس و ارزش شخصي شما را زير سؤال مي برند.
هيچ کس دوست ندارد مورد انتقاد قرار بگيرد؛ به همين دليل اگر مي خواهيد سالم زندگي کنيد و از عزت نفس برخوردار باشيد، بايد اين پيغام هاي منفي که از سايرين در مورد شخصيتتان مي شنويد را ناديده بگيريد.
نگاهي اجمالي به شيوه هاي برخورد با افرادي که شما را تحقير مي کنند
زمانيکه در معاشرت با افرادي قرار مي گيريد که شما را خوار مي کنند، به ياد داشته باشيد:
1- با تحقير کردن متقابل، کارشان را تلافي نکنيد.
2- طرز برخوردشان چيزهاي زيادي در مورد آنها به شما مي گويد، به راحتي مي توانيد درک کنيد که دليل همه اين کارها، خشم و نفرتي است که وجودشان را فراگرفته و خودشان بايد با آن کنار بيايند نه شما.
3- آيا مي توانيد از ميان نظريات آنها براي خود يک "هديه" پيدا کنيد؟ مي توانيد به يکي از نقاط ضعف و يا قوت خود در بين نظريات آنها پي ببريد؛ اگر قوت بود آنرا افزايش دهيد و اگر ضعف بود در پي جبران آن برآييد.
4- ممکن است برداشتي که از نظريات آنها مي کنيد کاملاً نادرست باشد و آنها واقعاً از گفته هاي خود قصد و منظوري نداشته باشند. تنها به دليل اعتقادات و باورهاي ذهني نمي توانيد ديگران را متهم کنيد.
5- نسبت به پيام هاي زيرکانه اي که ممکن است نظريات منفي در بر داشته باشند، آگاه باشيد (مانند تبليغاتي که هر روزه به گوشتان مي رسد) و به آنها اجازه ندهيد تا حس ارزشمندي و اعتبار شخصي شما را زير سوال ببرند.
گاهي اوقات برخي از توهين ها و تحقيرها هستند که برخورد با آنها صورت مناسبي ندارد، اما اگر بتوانيد از آنها به نفع خود استفاده کنيد، بهترين کار را انجام داده ايد.
تهیه و تنظيم : بابک نظری
وبلاگ :www.http//babakkian.blogfa.com
ايميل : bk_nazari@yahoo.com
|
چگونگی استقرار یک سیستم نگهداری و تعمیرات جامع در یک کارخانه صنعتی ایجاد یک روش اجرای نگهداری و تعمیرات در یک واحد صنعتی بزرگترین تحول فرهنگی آن مجموعه می باشد لذا برای بالا بردن موفقیت خود ؛ از ترس ها و بدگمانی های پرسنل آگاه باشید . یک طرح اجرا شده که در معرض قضاوت عموم قرار می گیرد ؛ راه طولانی پیش رو دارد تا مورد تا"یید واقع شود . با تمرکز بر روی اصول عملکرد سیستم کار را شروع کنید و وقتی که درک کامل و اعتماد بوجود آمد ؛ تنظیمات دقیق شروع می شود .وقتی اطلاعات کافی جمع آوری شد ؛ تا"کیید به روی ماشین آلات منتقل می شود . پس از آن به پرسنل نشان خواهید داد که حمایت از سیستم مذکور موجب کاهش فعالیت های نگهداری و تعمیرات و رضایت شغلی بیشتری خواهد شد . بواسطه اجرای این برنامه بسیار بالا می رود؛ بعضی از مدیران بر این باورند که کلیدی جادویی وجود دارد که وقتی این کلید چرخانده می شود تمام مشکلات آنان را حل می کند ؛ ولی چنین کلیدی وجود ندارد؛ که هر سازمان با آن مواجه می شود . که آنها انتظار چیزی متفاوت را داشته باشند . و مشخص کردن نتایج ملموس از این برنامه می باشد . و مانند یک سیستم ثبت کننده زمان عمل نمی کند مگر اینکه خود بصورت عملی شاهد تغییر در عملکرد ماشین آلات باشد . مگر آنکه آنها به موثر بودن برنامه یقین داشته باشند . واقعی می باشد . |
|
|
چرخه عمر Life cycle Preventive Maintenance |
جمع آوری شده و رویه های اصلی تهیه می شوند . و ایجاد فرهنگ و عادت گزارش نویسی می باشد . و هفتگی ؛ مرحله بهبود مستمر شروع می شود. و کاربردی تر می شوند .با توجه به سوابق جمع آوری شده از فعالیت های گذشته و در نظر گرفتن ضعف ها و مشکلات آنها ؛ امکان اصلاح فعالیت وجود خواهد داشت . 1.ماشین آلات 2. آموزش 3. لجستیک تفکیک و بر اساس فعالیت ها اصلاح می شوند . بهبود های انجام شده باعث : Availability و در دسترس بودن Reliability افزایش قابلیت اطمینان مرحله نصب می باشد . گرفت ، صورت برداری و در لیست دارایی شرکت ثبت می گردد . کد های واحد و همسان ؛ تجهیزات و ماشین آلات شناسایی می شوند و بر اساس : در اولویت اول قرار گیرد . همچنین نقصی که باعث کاهش غیر قابل جبران فروش محصولات می شود در اولویت یک قرار دارد . و نه کاهش فروش محصول و در آخر ایراداتی که در تولید و فروش تا"ثیر گذار نیستند . و نگهداری و تعمیرات پیش گویانه را برای هر یک از تجهیزات تهیه می شود . و مجریان این فعالیت نیز اخذ شود و در صورت نیاز اصلاحات لازم صورت گیرد . فعالیت ها تهیه می گردد . تولید ؛ توقف تولید و تعطیلی کار ؛ امکان جاگزینی تجهیزات ؛ آب و هوا ؛ مرخصی ها و تعطیلات و .....را در همان سال مد نظر قرار می دهد . به تعمیرکاران می باشد . پر کردن فرم ها بصورت صحیح ؛ انجام کارهای روزانه و هفتگی و اهمیت دادن به ارائه گزارش صحیح و دقیق می باشد . تا مرحله چهارم یا مرحله بهبود مستمر می باشد . فعالیت های نگهداری و تعمیرات ؛ امکان تهیه این فعالیت ها توسط شرکت های داخل کشور وجود ندارد و بهترین روش تهیه این فعالیت ها توسط کارشناسان هر واحد می باشد .در کشور های پیشرفته شرکت هایی جهت تدوین اینگونه فعالیت ها وجود دارد . ؛ باید بر روی عملکرد ماشین آلات خود تمرکز کنید نه روی حل کردن مشکلی که در برنامه وجود دارد . یعنی در صورتیکه در اجرای مکانیزم برنامه مشکلی وجود نداشت ؛ می بایست بر فعالیت ها و دستورالعمل ها تکیه کرد و تغییر در برمانه مشکلی از ماشین آلات حل نخواهد کرد . یت های پیشگیرانه و پیشگویانه می باشد . گام برداشت و اطلاع رسانی دقیق از روند اجرای این برنامه در کلیه سطوح شرکت صورت گیرد . یک ثبت کننده اعداد و ارقام نیستند و در عملکرد صحیح این سیستم نقس اساسی دارند .این مرحله از شش تا یک سال بطول می انجامد . از سیستم استفاده کنند . می شود را آموخته اند . .سوابق و مستندات جمع آوری شده از فعالیت هایی که توسط تعمیرکاران انجام می گردد ؛ مرجع این بازنگری می باشد . هر فعالیت حائز اهمیت است . ممکن است به آن اولویت عمل شود ؟ ؟ که یک بهبود دائمی در سیستم نگهداری و تعمیرات ماشین آلات را شروع کنیم ؛ این فعالیت را بهبود مستمر می نامیم . بصورت مستمر فعال باشید . وجود دارند و سبب از چهار مدل: پارامتر ها تحول فرهنگی آن مجموعه می باشد لذا برای بالا بردن موفقیت خود ؛ از ترس ها و بدگمانی های پرسنل آگاه باشید . تنظیمات دقیق شروع می شود .وقتی اطلاعات کافی جمع آوری شد ؛ تا"کیید به روی ماشین آلات منتقل می شود . پس از آن به پرسنل نشان خواهید داد که حمایت از سیستم مذکور موجب کاهش فعالیت های نگهداری و تعمیرات و رضایت شغلی بیشتری خواهد شد . |
|
|
روش (Failure Mode & Effects Analysis) FMEA روشي براي شناسايي ضايعات احتمالي قبل از وقوع آنها بمنظور سياست پيشگيري مي باشد.
اين روش نخستين بار توسط متخصصان ناسا در پروژه طراحي آپولو بكار گرفته شد.توسعه اين روش در ساير كشورها و صنايع با عناوين مشابه DMEA و FMECA بكارگيري شده است.
اين روش با يك فرايند وزن دهي به فاكتورهاي اهميت يا شدت (Severity)، احتمال وقوع (Occurance) و احتمال كشف یا تشخیص (Detectability) ، فرايندها و بخشهاي موردنياز براي انجام اقدام اصلاحي را معرفي مي كند. در حقيقت اندازه عدد احتمال خطرپذيري (RPN) كه از حاصل ضرب سه عامل( شدت* وقوع * تشخیص) بدست مي ايد. مشخص كننده اقدامات اصلاحي مورد نياز است.
(RPN=S*O*D)
10 گام براي اجراي روش FMEA :
1- مرور فرايند
2- شناسايي الگوههاي شكست بالقوه
3- فهرست كردن آثار بالقوه الگوهاي شكست
4- تعيين درجه اهميت/شدت براي هر اثر
5- تعيين درجه وقوع براي هر الگوي شكست
6- اختصاص يك درجه تشخیص براي هر الگوي شكست
7- تعيين نمره RPN
8- تشخيص الويتهاي الگوي شكست
9- اقدام لازم براي حذف يا كاهش الگوهاي شكست
10- محاسبه مجدد RPN و ازبين بردن آثار.
__________________________________
حواستون به تمام نيازهاي همسرتون باشه. چه روحي، چه مادي.
__________________________________
آلبوم خانوادگيتون رو به هم نشون بدين.
________________________________
كاري كنين كه احساس كنه علاقهمندين كه توي علم و دانش پيشرفت كنه.
__________________________________
دنبال تحميل نظرات خودتون نباشين، هدفتون رسيدن به تفاهم باشه.
__________________________________
براي درك بهتر همسرتون خودتون رو جاي اون بذارين.
__________________________________
اگه گذشت ميكنين، حواستون باشه! شما قراره يه عمر با هم زندگي كنين...
__________________________________
كشف كنين چه چيزي اونو سورپرايز ميكنه!
__________________________________
جاهاي دنج و خلوت رو براي صحبت انتخاب كنين.
__________________________________
ضعفها و عيبهاشو به رخش نيار.
__________________________________
موقع صحبت حواستون پرت نباشه و با تمام وجود بهش توجه كنين.
__________________________________
سعي كنين براي مراسم عروسي برنامهريزي و جدول زمانبندي دقيقي داشته باشين.
__________________________________
تا جايي كه ميتونين از سنتهاي درست حمايت كنين و با غلطاش مبارزه كنين.
گفتم تا جايي كه ميتونين!
__________________________________
سعي كنين با بزرگترها در مورد برنامهريزي عروسي مشورت كنين.
__________________________________
تعداد مهمونا رو تا جايي كه ميشه دقيق مشخص كنين.
__________________________________
خيلي تو فكر ست شدن رنگ جهاز نباشين.
__________________________________
بزرگترها هم موقع خريد بايد به سليقهي جوونا اهميت بدن و هواشونو داشته باشن
__________________________________
لباس عروس فقط يه بار مصرف ميشه. به نظر شما كرايه بهتره يا خريد؟
__________________________________
با آرزوي خوشبختي واسه همتون..ا!
افزايش كارايي سيستم با استفاده از تكنيك پوكايوكه
اشتباه در سازمانها به دلايل مختلفي اتفاق مي افتد ولي اغلب آنها قابل جلوگيري است.
اگر مردم تلاش كنند وقتي مشكلي بهوجود ميآيد، آنرا بشناسند و علتهایش را ريشه يابي كنند
و براي آن يك اقدام اصلاحي مناسب انجام دهند، از بروز مشكلات در مراحل مختلف كار پيشگيري ميشود
و در صورت ايجاد مشكل، در كمترين زمان شناسايي میشود و مثل علف هرز از بين ميرود.
استفاده از پوكايوكههاي ساده در اجزاي مكانيكي و ديگر وسايل ايمني ميتواند
بصورت شايسته اي از بروز اشتباه و اتفاقات فاجعه آميز جلوگيري كند.
پوكايوكه يك علم نيست بلكه يك ديدگاه است؛
ديدگاهي كه در آن خطاهاي بالقوه انساني و تجهيزاتي ديده مي شود و در صدد از بين بردن آنها برمیآ يد.
در اين ديدگاه، منشأ عيوب شناسايي و از ريشه حذف ميشود.
در اين مقاله سعي شده است با معرفي پوكايوكه و مراحل آن، انواع خطاها و راههاي جلوگيري از آنها تشريح شود
و با بيان مثالهايي از اين تكنيك در صنايع مختلف، به ايجاد ديدگاه پوكايوكه بپردازيم.
پوكايوكه يك مفهوم علمي و دانشگاهي نيست بلكه واژه اي است كه از دل كارخانه هاي صنعتي نشأت گرفته
و كم كم جاي خود را در مجامع علمي، دانشگاهي، نظامي اجتماعي و آموزشي باز كرده است.
هرچند در بسياري از مجامع، با توجه به نياز و لزوم جلوگيري از بروز حوادث،
خرابيها و ضايعات تكنيكهايي را در دستگاهها و تجهيزات خود اجرا كردهاند
ولي رسمي شدن اين نام براي اين سيستم طول عمر زيادي ندارد.
سيستمهاي خطاناپذيري كه اغلب ابتكارات سادهاي هستند توانستهاند درصد حوادث انساني، خرابي دستگاهها،
ضايعات منابع و خطاهاي انساني را بشدت كاهش دهند و صرفهجوييهاي كلاني را بههمراه داشته باشند.
پوكايوكه يكي از اجزاي اصلي سيستم كنترل كيفيت صفر(ZQC) است كه توسط شينگو مطرح شده است؛
ايدهاي كه باعث توليد محصول بدون عيب ميشود. يكي از راههاي دستيابي به محصول بدون عيب، استفاده از پوكايوكه است.
در اين روش از وسایل يا تكنيكهايي استفاده ميشود كه خطا ها را نشان دهد يا از بروز عيب در اولين مرحله كاري، جلوگيري كند.
پوكا يوكه روشهاي ساده اي براي دستيابي به توليد بدون عيب ميباشد.
براي دستيابي به اين تكنيك ابتدا بايد با ديدگاه پوكايوكه آشنا شد
و سپس به شناسايي و مطالعه دقيق خطاهاي بالقوه انساني و تجهيزاتي در محيط كار يا زندگي پرداخت.
با دسته بندي خطاها بهتر مي توان روي آنها را مطالعه کرد.
شناسايي خطاها به روشهاي مختلف امكانپذير است. برخي بهصورت ديداري قابل تشخيص هستند
ولي برخي بايد بهصورت تخصصي تر شناسايي شوند.
روشهايي مثل [1]FMEA، SPC[2]، محاسبه ضريب كارایي [3]OEE ، شكايت مشتري و ... روشهايي هستند
كه مي توانند در شناسايي خطاها مورد استفاده قرار گيرند.
پوكا يوكه چيست؟
پوكايوكه توسط يك مهندس توليد ژاپني به نام شي جي يو شينگو ابداع شد.
او كسي است كه باعث ایجاد تحولات عظيمي در بسط مفهوم كنترل كيفيت در ژاپن شد.
وي ابتدا اين سيستم را Fool proofing يا اشتباهات احمقانه نام گذاشت كه چون براي كارگران خوشايند نبود،
نام آن را به Mistake proofing يا اشتباهات فراموشي تغيير داد و سپس آن را Fail safing يا خطاناپذيري نامید.
پوكا يوكه كه بهصورت ( Poh-Kah Yoh-Key) تلفظ ميشود، در انگليسي به معناي پوكا( خطاهاي غير عمدي) و يوكه (پرهيز) است
.نتيجه اينكه پوكايوكه سيستمي است كه از هدر رفتن انرژي، زمان و منابع قبل از بروز خطا در آينده، جلوگيري ميكند.
اساس پوكايوكه بر احترام به ذكاوت و هوش كارگران مبتني است.
پوكايوكه با حذف كارهاي تكراري و فعاليتهايي كه وابسته به حافظه و احتياط هستند،
وقت و فكر كارگران را آزاد ميكند تا آن بتوانند وقت خود را به انجام فعاليتهاي ارزش آفرين اختصاص دهند.
در محيط پيچيده كاري، ممكن است بعضي از كارها اشتباه انجام شوند و هر روز اين امكان وجود دارد
كه اين اشتباهات به توليد محصول معيوب منجر شوند.
عيوب، اتلاف محسوب ميشوند و اگر شناسايي نشوند، انتظارات كيفي مشتري را به ياس مبدل خواهند كرد.
پوكا يوكه بر اين اعتقاد استوار است كه نبايد حتي تعداد كمي كالاي معيوب توليد شود.
براي مبدل شدن به يك رقيب جهاني، يك شركت نه تنها بايد فلسفه توليد با عيوب صفر (عدم توليد معيوب) را دنبال كند،
بلكه بايد آن را در عمل به كار بندد. روش هاي پوكايوكه مفاهيم ساده اي هستند كه براي تحقق همين هدف به كار مي روند.
نبايد انتظار داشت كه افراد همه كارها را هميشه مثل ماشين درست و دقيق انجام دهند.
يك حواس پرتي كوچك مي تواند باعث بروز اشتباه كاري شود. اين خطا لزوما" به عنوان كم كاري يا قصور در كار نيست.
بلكه يك نقص طراحي است كه باعث شده براي انجام عملياتي، توجه و دقت عمل زيادي صرف شود و اين مشكل بزرگي است.
اصول پايه اي پوكايوكه ، طراحي يا استفاده از ابزارهاي پيشرفته يا گاه ساده ، تكنيكها و فرايندهايي است
كه اشتباه كردن را براي استفاده كننده غير ممكن ميكند.
پوكايوكه قانون ساده ايست كه باعث صرفه جوييهاي كلاني ميشود.
با ايجاد خطاناپذيري در سيستم، اگر استفاده كننده در شرايط عادي و نرمال هم نباشد،
در استفاده از سيستم نمي تواند خطايي كند و اين خود باعث جلوگيري از اتلاف، خرابي، ضايعات و حادثه مي شود.
چه كسي مي تواند پوكايوكه را توسعه دهد؟
در اين سيستم روش جالبي وجود دارد. هر كسي از مدير گرفته تا سرپرست و حتي كارگر ميتواند پوكايوكه را توسعه دهد.
(حتي براي افراد خارج از سازمان مانند مديران و كارمندان بخش فروش، خدمات پس از فروش و يا جاهائي كه با اسناد و مدارك سرو كار دارند).
همه كاركنان داراي اين اختيار هستند كه با آموزشهاي اندكي، در محيط اطراف خود، پوكايوكه هاي خوبي را اجرا كنند.
انواع ابزارهاي پوكا يوكه :
پوكايوكه بهصورتهاي مختلف ميتواند بهكار برده شود.
1- اعلام خطا بهصورت هشدار : برخي از روشها فقط قابليت هشدار دارند،
مثل چراغهاي خطر، زنگ اخبار، پيغام خطا، صداي غير عادي، بوي نامطبوع و ... .
برخي از مثالهاي اين دسته ميتواند بهصورت زير باشد:
چراغ :
اگر قطعات خط توليد، رو به اتمام باشد، رنگ زرد روشن مي شود.
در صورت اتمام قطعات، رنگ قرمز چراغ و در صورت شارژ قطعات در خط تولید، رنگ سبر روشن خواهد شد.
آلارم رانندگي :
برخي از خودروها داراي كيت الكترونيكياند كه با بالا رفتن سرعت، بیش از حد مجاز، شروع به بوق زدن مي كند.
2- بازرسي صد در صد : در اين روش با كنترل صد در صد، از توليد محصول معيوب جلوگيري ميشود
مثل گيجهاي كنترلي، كليد حد مجاز(Limit Switch )، چشميها و ... .
*برخي از مثالهاي اين دسته ميتواند بهصورت زير باشد:
كنترل صد در صد محصولات
وقتي خودرو در اين تونل تست قرار مي گيرد، پس از ثبت شماره خودرو توسط باركد، راه ورودي و خروجي تونل بسته مي شود
و تا زمانيكه تنظيمات آن انجام نگيرد، در خروجي باز نمیشود.
كنترل صد در صد نصب صحيح قطعه:
هنگام نصب موكت صندوق، با نصب خار طوسي رنگ در ابتدا، كليه سوراخهاي موكت با سوراخهاي بدنه همراستا میشوند
كه به این ترتیب ميتوان خارهاي ديگر را بهراحتي نصب کرد.
3- جلوگيري از خطاي فراموشي: اين مدل پوكايوكه باعث جلوگيري از فراموشي كار مي شود،
مثل مشخص كردن جاي ابزار روي تخته ابزار يا سشوارهاي بهداشتي كه پس از ترك استفاده كننده، بهطور اتوماتيك خاموش ميشوند و ... .
برخي از مثالهاي اين دسته ميتواند بهصورت زير باشد:
خطاي فراموشي قرار دادن ابزار در جاي خود:
یک تخته گم شدن يا نبودن قطعهای را در سر جاي خود را نشان ميدهد.
خطاي فراموشي خاموش كردن:
دست خشك كن داراي تايمري است كه پس از ترك استفاده كننده، بهطور اتوماتيك خاموش ميشود.
4- خطاناپذيري : نوع پيشرفته پوكايوكه بهصورت ضد خطاست؛ بهگونهاي كه امكان ارتکاب خطا را از استفاده كننده ميگيرد
و حتي او را در انجام صحيح كار راهنمايي ميكند، مانند سوكت هاي رايانه، فلاپي، فيشهاي سه پايه تلفن و ... .
برخي از مثالهاي اين دسته مي تواند بهصورت زير باشد:
خطاناپذيري در جا زدن سوكت:
سوكت كابلهاي كامپيوتر داراي گيرهاي هست كه احتمال درهم رفتن كابلها را بهجاي هم از بين ميبرد.
اين سوكتها يك زبانه پلاستيكي دارند كه از گيركردن و شكسته شدن و همچنين خروج راحت سوكت، جلوگيري مي كند.
خطاناپذيري در جا زدن فلاپي:
فلاپي از يك جهت خاص وارد كيس رايانه مي شود. گوشه پخ دار ديسكت هم راهنماي ورود و هم محلي براي هل دادن
ديسكت در هنگام خارج شدن است. شكل ظاهري ديسكت چهارگوش نيست كه اين موضوع از ورود غير صحيح جلوگيري ميكند.
انواع خطاها
خطاهاي انساني : به 10 نوع اصلي تقسيم مي شوند :
1- بي توجهي يا فراموشكاري : وقتي تمركز نداريم ، بعضي چيزها را فراموش مي كنيم.
2- خطاي ناشي از درك اشتباه : گاهي قبل از درك كامل شرايط محيطي فوری نتيجه گيري مي كنيم.
3- خطاي شناسايي : گاهي در خصوص يك موقعيت، قضاوت اشتباه مي كنيم . چون يا آن را خيلي سريع از نظر مي گذرانيم
و يا آن موقعيت به قدری از ما دور است كه نمي توانيم آن را به وضوح تشخيص دهيم.
4- خطاي ناشي از بيتجربه بودن: گاهي به دليل نبود تجربه، اشتباه ميكنيم.
5- خطاي ناشي از بيتجربه بودن: گاهي در برخي شرايط، رعايت قوانين را غير ضروري مي دانيم.
6- خطاي غير عمد : گاهي به دليل حواس پرتي و بي آن كه متوجه باشيم، اشتباه مي كنيم.
7- خطاي ناشي از كندي : گاهي به دليل تاخير در قضاوت، كارها را به كندي انجام مي دهيم و
در نتيجه عكس العمل مناسب نداريم و اشتباه اتفاق مي افتد.
8- خطاي ناشي از فقدان استاندارد : بعضي از خطاها به دليل فقدان دستورالعمل و استانداردهاي مناسب كاري موجود اتفاق مي افتد .
9- خطاي غير منتظره : گاهي خطاها زماني رخ مي دهند كه تجهيزات، مطابق انتظار كار نمي كنند ولي علائم آن را تشخيص نمي دهيم.
10- خطاي عمدي : ممكن است فردي عمداً اشتباه كند تا ضرري به سازمان خود وارد كرده باشد. (سوء تفاهمات شخصي).
در مجموع هر چند اشتباهات به دلايل مختلفي اتفاق مي افتند ولي اغلب آنها قابل پيشگيري هستند؛
به شرط آنكه زماني را برای یافتن منشأ عيب صرف كنيم و دريابيم اين اشتباهات كي و كجا در اطراف ما بهوقوع مي پيوندند.
براي دستيابي به اين اطلاعات لازم است منشأ عيب ها را دستهبندي كنيم.
انواع منشأ عيوب :
1- از قلم افتادن يك فرايند
2- خطاهاي فرايندي
3- خطاهاي مربوط به موقعيت قطعه كار
4- از قلم افتادن قطعات
5- اشتباه بودن قطعات
6- فرايند بر روي قطعه اشتباه
7- اشتباه حين عمليات
8- خطاهاي تنظيم
9- آمادهسازي نادرست ماشينآلات
10- آمادهسازي نادرست ابزارها و جيگها
انواع عيوب و روشهاي تشخيص:
عيوب به يكي از اين دو حالت وجود دارند : يا "در حال ايجاد شدن" هستند و يا ديگر" ايجاد شدهاند" .
پوكايوكه در مقابل اين عيوب سه وظيفه مهم برعهده دارد:
1. كنترل و جلوگيري از خطا
2. توقف اثرات زيانبار خطا
3. اعلام وجود خطا
تشخيص و توقف عيبي كه در حال ايجاد شدن است ، “پيشگيري “ و تشخيص عيبي كه به تازگی ايجاد شده است ، “كشف” ناميده ميشود.
ابزارهاي كشف عيب :
در پوكايوكه براي كشف عيوب و خطاها ميتوان از ابزارهاي متنوعی استفاده كرد. كاشفهايي كه در پوكايوكه استفاده ميشوند دو دستهاند:
اول: كاشفهايي كه با قطعه مورد آزمايش در تماس قرار ميگيرند و به آنها ابزارهاي تماسي ميگويند.
دوم: آنهايي كه با قطعه تماس ندارند و به آنها ابزارهاي غير تماسي ميگويند.
خطاناپذير سازي فرايند مميزي:
وجود اشتباه و خطا در عملكرد يك فرايند، باعث ایجاد محصول/ خدمت معيوب ميشود
كه براي شناسايي و حذف اين عيوب بايد هزينهاي صرف شود.
پرهزينهترين اين اصلاحات محصولات/ خدماتي هستند كه بهدست مشتري ميرسند.
از آنجا كه مميزي فرايندي است كه به دنبال يافتن انطباقهاي موجود در يك سازمان با استاندارد موردنظر است،
بايد در كمال صحت و دقت و به دور از هرگونه خطا و اشتباه صورت پذيرد و ضمن اينكه اعتبار سازمان مميزيكننده را حفظ ميكند،
بايد به سازمان مميزي شونده نيز در راه رسيدن به اهدافش كمك و ياري رساند.
بنابراين خطاناپذيرساختن فرايند مميزي [4] (Auditing Mistake Proofing) ميتواند
گامي اثربخش در جهت بهبود عملكرد سازمانهاي مميزيكننده، به شمار آيد.
باتوجه به اينكه حدود 80 درصد از عيوب از خطاهاي انساني ناشي ميشوند،
با استفاده از تكنيك پوكايوكه مي توان تا حد زيادي از بروز اين خطاها جلوگيري كرد.
تلاشهايي كه در دهههاي 50 تا 1980 ميلادي به منظور كاهش محصول / خدمت معيوب انجام شد،
به بهبودي قابل توجه در عملكرد سازمانها منتهي شد. براين اساس، روشهاي آماري و كنترل كيفيت آماري بهنحو قابل ملاحظهاي توسعه يافتند
و درصد توليد محصول سالم به بيش از 99 درصد رسيد كه پيشرفت شگرفي به حساب ميآمد.
با توسعه صنعتي و پیشرفت در صنايعي مثل هوانوردي، وجود اشكالات جزئي در اين صنايع ميتوانست باعث صدمات سنگيني شود
كه در مواردي اين اتفاق نيز افتاد، بنابراين، چنین نتيجهگیری شد كه خرابيها و اشكالات جزئي نيز مهم هستند و نبايد ناديده گرفته شوند.
اين نگرش به تفكري بهنام خطاي صفر (Zero Defect) منتهي شد كه در آن هيچ خطايي پذيرفته نيست.
برخي انديشمندان مديريت مثل كراسبي نيز آن را توسعه دادند و مبناي كنترل كيفيت صفر (Quality Control Zero)
نيز برهمين اساس توسعه داده شده است.
مفاهيم و تكنيكهاي پوکا یوکه نيز كه بر اين تفكر و نگرش بنا و توسعه داده شدهاند،
در عمل در اجراي خطاناپذيرسازي و كاهش نرخ اشتباهات و عيوب سهم بسزايي داشتهاند.
اين تكنيك در فرايندهاي توليدي بهخوبي توسعه يافته و استفاده شده است
اما در توسعه اين تكنيك در فرايندهاي خدماتي بهاندازه فرايندهاي توليدي، كار نشده است.
فرايند مميزي، فرايندي است كه ساير فرايندهاي توليدي و غيرتوليدي را ارزيابي ميكند.
در استاندارد ISO 19011:2002 اينگونه تعريف شده است: مميزي، فرايندي سيستماتيك،
مستقل و مدون براي كسب شواهد مبتني بر واقعيت آن، بهمنظور تعيين ميزان برآورده شدن معيارهاي مميزي است .
از اصول مهم مميزي، دستيابي به نتايج مشابه در شرايط يكسان است كه تلاش سازمانهاي مميزيكننده
در رعايت اين اصل مهم و آموزش مميزان و جلسات دورهاي با آنان، نشان از اهميت اين موضوع دارد.
با يكسانسازي وروديهاي فرايند و يكسانسازي عملكرد در حين فرايند مي توان انتظار خروجي يكسان و مشابه را از هرفرايندي داشت.
در مميزي نيز بااجراي پوكايوكه و پيشگيري از خطاهاي احتمالي كه از سوی طرفهاي ذينفع مثل سازمان مميزيكننده،
سازمان مميزي شونده و مميزان ممكن است رخ دهد، مي توان به نتايج مشابه و يكسان در فرايند مميزي دست يافت.
اين عمل را مي توان «تضمين كيفيت فرايند مميزي» يا ((APQA نيز نامگذاري کرد.
بااجراي APQA مي توان از عملكرد تيمهاي مميزي اطمينان خاطر حاصل نمود
كه اين كار به افزايش اعتبار سازمان مميزي كننده و گواهيدهنده(CB) نيز كمك مي كند.
علل عمده بروز خطا :
1 – اشتباهات: مثل اشتباه مميز، اطلاعات اشتباه، تشخيص نادرست و...
2 – تغييرات: مثل فرهنگ سازماني متفاوت، ديدگاه مختلف مميزان، و...
3 – پيچيدگي: مثل پيچيدگي برخي فرايندها، نبود فرهنگ سازماني مشخص و...
اين عوامل ريشه اصلي عيوب و خطاها هستند. باتوجه به اين كه بهترين روشهاي كنترل پيشگيرانه هم كامل نيستند،
بنابراين نياز به يك پاسخ واكنشي در قبال بروز خطاها وجود دارد.
در اين حالت اقدام اصلاحي بر كنترل خطا و بهبود آن و يا توقف كامل فرايند تاكيد دارد.
بنابراين در مواجهه با خطاها به سه طريق ميتوان اقدام كرد:
1 – Warn: آگاهي دادن و جلوگيري از بروز خطا
2 – Control : مشخص شدن خطا و كنترل آن
3 – Shutdown : توقف كامل فرايند
حال باتوجه به مطالب مطروحه، فرايند مميزي را با اين ديدگاه بررسي و خطاهاي ممكن و راههاي پيشگيري از آنها
را مرور و APQA مورد نظر را ترسيم میکنیم و در نهايت پيشنهادهایي براي بهبود عملكرد مميزي ارائه خواهد شد.
فرايند مميزي
در جريان اين فرايند مواردي كه توسط مميز بررسي ميشوند عبارتند از:
1 – مستندات (Documents) : شامل نقشه ها، قراردادها، سوابق، مميزي داخلي،...
2 – ابزار و تجهيزات مورد استفاده (Tools) : كاليبراسيون، شرايط نگهداري،...
3 – مواد (Materials) : تامين كنندگان، ايمني،...
4 – پرسنل سازمان (People) : صلاحيت، آموزش، در دسترس بودن، توانمندي،...
5 – محصولات نهايي (Products) : سوابق مرتبط، جابجايي، بسته بندي،...
در جريان اين مميزي خطاهايي ممكن است رخ دهد. چون مميزي فرايندي بر پايه تبادل اطلاعات و يافتن شواهد است
پس مهمترين نوع خطاهاي مميزي، خطاهاي اطلاعاتي است كه شامل طبقهبندي زير است:
1 – اطلاعات مبهم:
داده هاي ورودي ناكافي و مبهم است، بنابراين تفاسير مختلف و گاه نادرست را در پي خواهد داشت.
2 – اطلاعات غلط:
داده هاي ارائه شده اشتباه است كه باعث تفسير و نتيجه گيري نادرست خواهد شد.
3 – اطلاعات حذف شده:
داده هاي ضروري براي يك تفسير يا فرايند در دسترس نيستند و يا هرگز تهيه نشده اند.
4 – تفسير نادرست اطلاعات:
بهدليل کمبود تجربه و توانايي، دادههاي دريافتي به غلط تفسير شدهاند و از آنها نتايج اشتباه گرفته مي شود.
دستورالعمل اجراي پوكايوكه (پرهيز از خطاي غير عمدي) :
1- استفاده از تيمهاي چند تخصصي ([5]CFT) براي دستيابي به خطا ناپذيري
2- انتخاب فرايندي براي اجراي پوكايوكه:
در فاز سوم [6]APQP ، تيمهاي چند تخصصي بايد فرايندهايي را كه در آن خطاهاي اپراتوري در درجه بندي وقوع و كشف عيب تاثيردارد
و در نهایت باعث افزايش شاخص [7]RPN مي شود، شناسايي كند.
تكنيكهاي پوكايوكه بهمنظور كاهش درجه اعداد وقوع و يا كشف براي
اين فرايندها بهكار برده ميشود.
شكايات مشتري كه قبلا" ديده نشدهاند و بعدا" آشكار مي شوند، به خطاناپذيري نياز دارند و بايد مورد تجزيه و تحليل قرار گيرند.
بهمنظور دستيابي به خطاي صفر، CFT متعهد مي شود براي آنها تكنيكهاي پوكايوكه اجرا كند.
3- انتخاب تكنيك خطاناپذيري بايد مطابق ضوابط زير باشد:
o ارزان و كم هزينه باشد.
o بر اساس يكي از حواس پنجگانه باشد.
o بايد مشكل وقوع يا كشف رخداد را در منبع خودش حذف كند.
4- "شدت وقوعي"[8] كه به پوكايوكه منجر ميشود بايد از روش زير پيروي كند:
الف) ابتدا منبع وقوع را مطابق الگوي زير گروهبندي كنيد:
· عمليات يا انجام نمي گيرد يا بهصورت غلط انجام ميشود.
· عمليات بهصورت نامطلوب اجرا مي شود.
· اطلاعات ضروري براي انجام عمليات اشتباه ترجمه شدهاند.
· رخ دادن اشتباه بهدلیل پيچيدگي كار است.
ب) بعد از دسته بندي منبع، يكي از تكنيكهاي زير را براي جلوگيري از وقوع اختصاص دهيد:
· بازرسي 100 درصد با استفاده از قرار دادن پين، فيكسچر كنترلي، حسگرهاي نوري، ميكروسوئيچ، چراغهاي اخطار و فشارسنج .
· اصلاح طراحي براي مطمئن کردن عمليات مونتاژ بهطوری كه قطعات اشتباهی بههم متصل نشوند
يا اين كه اگر دست يا پاي اپراتور در زير دستگاه قرار دارد يا ابزار و قطعه كار در موقعيت مناسب نيست، دستگاه كار نكند.
· اين تكنيكها بايد بهطور كامل قسمتي از فرايند باشد.دستگاهها بايد در جاي مناسب و بهقدر كفايت محدود شده باشند
كه اشتباه و خطایي رخ ندهد. در صورت بروز خطا به سرعت به اپراتور فيدبك داده شود.
5- "كشف عيبي"[9] كه به پوكايوكه منجر ميشود بايد از روشهاي زير پيروي كند:
o بايد بهصورت مستقل بازرسي شود و ربطي به وقوع نداشته باشد.
o بايد بهصورت 100 درصد بازرسي شود و ربطي به وقوع نداشته باشد.
o بايد قبل از انجام عمليات مشخص شود كه شرايط براي كنترل كيفي 100 درصد وجود دارد يا نه.
o بايد براي اپراتور خطاي ديداري بهوجود آورد.
o مكانيزمي كه روش درست و دقيق انجام كار را براي اپراتور ايجاد كند
بهطوری كه اگر قطعه نامناسب در فرايند قرار گرفت، با هشدار به اپراتور اطلاع داده شود.
o استفاده از حسگرهاي الكترونيكي كه بهصورت چراغهاي هشدار يا زنگ اخبار عمل كند.
o استفاده از قطعات با علائم رنگي يا نموداري
o استفاده از وسايل اتصال دهنده مثل فيكسچرها، سوكتها، ميله مدرج و يا سايل غير اتصالي مثل LED ها و فشار سنجها و غيره
6- كارایي تكنيكها مورد استفاده پوكايوكه بايد بعد از انجام عملياتها در يك دوره حداقل يك ماهه، مورد قضاوت و بررسي قرار گيرد.
نتيجهگيري
پوكايوكه مانند علم پرتاب يك موشك پيچيده نيست بلكه داراي قوانين و تكنيكهاي ساده اي است
كه ميتواند صرفه جوييهاي كلاني را براي سازمان داشته باشد.
حد و اندازه تكنيكهاي پوكايوكه در كارهايي كه انجام ميگيرد مشخص ميشود.
براي پوكايوكه ايدههاي بسیاري وجود دارد كه هريك ميتواند داراي حد و اندازه خاص خود باشد.
اساس پوكايوكه بر احترام به ذكاوت و هوش كارگران مبتني است.
پوكايوكه با حذف كارهاي تكراري و فعاليتهايي كه وابسته به حافظه و احتياط هستند،
وقت و فكر كارگران را آزاد ميكند تا آنها بتوانند وقت خود را به انجام فعاليتهاي ارزش آفرين اختصاص دهند.
[1] - Failure Mode and Effects Analysis
[2] –Specification Process Control
[3]– Overall Equipment Effectivens
[4] - Auditing Process Quality Assurance
[5] - Cross Functional Team
[6] - Advanced Product Quality Planning
[7] - Risk Priority Number
[8] - Severity (Potential for Harm)
[9] - Detectability (Potential Discovery)
تهیه و تنظیم : بابک نظری
مدیر تضمین کیفیت شرکت صنایع تولیدی اشتاد ایران